Jak uniknąć płacenia zachowku

Zachowek jest formą ochrony interesów osób najbliższych spadkodawcy, które z uwagi na fakt, że nie zostały uwzględnione w testamencie, ani w żaden inny sposób nie otrzymały należnego im w spadku udziału, mogą wystąpić z roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej do spadkobierców testamentowych. Wskazane roszczenie określane jest właśnie mianem zachowku.

Wysokość roszczenia o zachowek ustawodawca uzależnił od wielkości udziału spadkowego, który spadkobierca by otrzymał, gdyby testament nie został sporządzony, zgodnie bowiem z treścią przepisów Kodeksu cywilnego, jeżeli uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni, wówczas należny mu zachowek powinien wynosić dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w pozostałych zaś przypadkach, należny zachowek to połowa wartości tego udziału.

Z powyższego wynika zatem, iż roszczenie o zachowek nie będzie roszczeniem wygórowanym w stosunku do odziedziczonego majątku spadkowego, gdyż stanowi jedynie jego określoną część, w praktyce jednakże spadkobiercy zwykle mają problem z zaspokojeniem zgłoszonych roszczeń z tytułu zachowku, w szczególności, gdy uprawnionych do zachowku jest kilka osób, dlatego warto wiedzieć kiedy spadkobierca nie będzie zobowiązany do zapłaty zachowku.

W pierwszej kolejności przed spełnieniem roszczenia wysuwanego tytułem zachowku należy ustalić czy z roszczeniem tym występuje osoba faktycznie do zachowku uprawniona. Zgodnie bowiem z regulacjami Kodeksu cywilnego dotyczącymi zachowku, zachowek należy się zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, a więc np. rodzice spadkodawcy będą uprawnieni do zachowku tylko w przypadku, gdy spadkodawca nie miał zstępnych, czyli dzieci, wnuków, zaś dalsi zstępni, np. wnuki spadkodawcy, będą uprawnione do zachowku tylko wówczas, gdy brak jest ich wstępnych uprawnionych do zachowku.

Do zachowku nie będą natomiast uprawnione osoby, które są wyłączone od dziedziczenia tak jakby nie żyły w chwili otwarcia spadku, tzn. osoby, które zrzekły się dziedziczenia, zostały uznane za niegodne dziedziczenia oraz te, które odrzuciły spadek.

Ponadto, nie będą uprawnione do zachowku osoby wydziedziczone oraz małżonek w stosunku do którego spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione. Prawa do zachowku nie ma również małżonek pozostający w separacji oraz osoba, która zrzekła się samego prawa do zachowku.

Kolejną kwestią, którą zbadać należy zanim dojdzie do spełnienia roszczenia o zachowek jest ustalenie czy roszczenie to zostało wysunięte we właściwym terminie, gdyż roszczenie uprawnionego do zachowku przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu.

Otwarcia i ogłoszenia testamentu sąd spadku może dokonać w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku i w takim wypadku sporządza się odrębny protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu. Podobnie, jeśli testament został złożony notariuszowi w związku ze sporządzaniem aktu poświadczenia dziedziczenia, notariusz dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia i sporządza protokół. Upływ terminu przedawnienia ma z kolei ten skutek, że zobowiązany do spełnienia świadczenia może uchylić się od jego zaspokojenia.

Poza wskazanymi powyżej przypadkami, uchylenie się od zapłaty zachowku, bądź ograniczenie należnego zachowku, może nastąpić również wtedy, gdy osoba uprawniona do zachowku została przez spadkodawcę obdarowana za jego życia, bądź, gdy spadkodawca uczynił na rzecz uprawnionego stosowny zapis.

Przepisy w tym względzie wprost bowiem stanowią, iż zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek, a więc jeżeli np. roszczenie o zachowek wynosi 15 000 zł, lecz przedmiot darowizny, którą uprawniony otrzymał wynosi 10 000 zł, wówczas roszczenie o zachowek zasadne będzie tylko na kwotę 5 000 zł.

Pamiętać ponadto należy, że jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego, a więc zachowek wnuka zostanie pomniejszony o darowiznę dokonaną na rzecz jego ojca- syna spadkodawcy.

W przypadku, gdy uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, na należny mu zachowek zalicza się również poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

W sytuacji zaś, gdy spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność względem innych osób uprawnionych do zachowku ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek, w takim więc przypadku zobowiązany nie jest uprawniony do pokrywania zachowku innych osób kosztem swego własnego zachowku.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *