Zachowek gdy była darowizna

Zachowek, czyli roszczenie o zapłatę określonej kwoty wysuwane przez spadkobierców ustawowych, którzy nie doszli do dziedziczenia, względem spadkobiercy testamentowego, ma na celu przede wszystkim ochronę interesów osób najbliższych spadkodawcy. Instytucja zachowku już na stałe wpisała się do obowiązującego systemu prawnego i nie jest żadnym novum, dlatego każdy spadkobierca testamentowy przyjmując spadek powinien liczyć się z koniecznością zapłaty zachowku na rzecz osób uprawnionych do niego. Nierzadko jednakże, zapłata zachowku stanowić może znaczne obciążenie dla zobowiązanego, zwłaszcza, gdy majątek spadkowy obejmował nieruchomość, natomiast zachowek jest określonym roszczeniem pieniężnym. Pamiętać jednak należy, że zachowek nie jest roszczeniem w żaden sposób nieograniczonym, gdyż poza określonym terminem w ciągu którego dochodzenie zachowku jest możliwe, zachowek może zostać obniżony, np. poprzez darowizny, których spadkodawca dokonał na rzecz uprawnionego.

Wysokość zachowku uzależniona jest nie tylko od ilości osób uprawnionych do niego, lecz również od wartości majątku spadkowego. Przepisy Kodeksu cywilnego szczegółowo określają w jaki sposób należy obliczyć zachowek, w tym jakie darowizny należy uwzględnić szacując jego wartość, a jakie nie. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, a więc nie uwzględnia się niewielkich darowizn, wręczanych z różnych okazji, jak np. upominek z okazji imienin czy urodzin. Do spadku w celu określenia zachowku nie dolicza się również darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, a więc od dnia śmierci spadkodawcy, dokonanych na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Tym samym darowizny dokonane na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku są doliczane do spadku, jeżeli od chwili ich dokonania do chwili otwarcia spadku nie upłynęło 10 lat.

Darowizny uczynione na rzecz spadkobierców oraz osób uprawnionych do zachowku są natomiast doliczane do spadku bez względu na czas ich dokonania. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnym, tj. dzieciom, wnukom, nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Wskazane ograniczenie nie dotyczy jednakże wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego. Natomiast przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa. Przepisy ustawy określają również jak należy oszacować wysokość dokonanej darowizny i zgodnie z uregulowaniami w tym zakresie, wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Obliczając należny zachowek pamiętać również należy o uwzględnieniu darowizn, które zostały dokonane przez spadkodawcę na rzecz osób uprawnionych do zachowku. Otóż, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, darowiznę dokonaną przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek, a więc jeśli np. uprawnionemu przysługuje zachowek w wysokości 15 000 zł, natomiast za życia spadkodawca obdarował go kwotą w wysokości 10 000 zł, to roszczenie o zachowek uprawnionego powinno zostać pomniejszone o wcześniej otrzymaną darowiznę, a więc zasadnym w takim przypadku będzie wysunięcie roszczenia o zachowek opiewającego na kwotę 5 000 zł.

Jeżeli natomiast uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także darowiznę dokonaną przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego, a więc np. jeśli uprawnionym do zachowku jest wnuk spadkodawcy, a spadkodawca dokonał darowizny na rzecz swojego syna, czyli ojca wnuka, to zachowek należny wnukowi powinien zostać pomniejszony o wysokość darowizny przekazanej na rzecz jego ojca. Zaliczenie darowizny na rzecz zachowku wnuka odbywa się więc na takich samych zasadach jakby to wnuk, a nie jego ojciec, otrzymał tę darowiznę. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż wskazanej relacji nie można odwrócić. Otóż, jeśli spadkodawca dokonał darowizny na rzecz wnuka, natomiast uprawnionym do zachowku jest jego ojciec, czyli syn spadkodawcy, to zachowek należny ojcu nie będzie pomniejszony o wysokość darowizny jaką otrzymał wnuk. Wartość tych przysporzeń będzie jednak miała wpływ na ustalenie wysokości zachowku należnego uprawnionemu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *